Lady boy – trzecia płeć?
Ladyboy – trzecia płeć w Tajlandii?
Tytuł może nieco szokować. W Europie i na zachodzie trwają dyskusje o tym, jak wiele płci możemy wyróżnić. Z pewnością więcej niż dwie, jednak temat jest wciąż gorąco dyskutowany. W Tajlandii natomiast podział od dawna jest jasny: kobiety, mężczyźni i „kathoey”, czyli potocznie mówiąc ladyboye. Kim one są? Czy można wymiennie używać pojęcia osoba transseksualna i ladyboy?
Chciałabym zaznaczyć, że poniższy artykuł jest tylko moją perspektywą i spostrzeżeniem – osoby, która kilka lat żyła w Tajlandii i miała przyjemność obserwować tę niezwykłą kulturę.
KTO TO JEST LADYBOY?
W Tajlandii, pojęcie ladyboy odnosi się do osób, które urodziły się jako mężczyźni, ale identyfikują się jako kobiety. Ladyboye uważane za trzecią płeć w tajskim społeczeństwie, gdzie są akceptowane i zazywczaj szanowane.
Pamiętajcie: mówiąc o ladyboyu, używajcie żeńskich określeń. Nazwanie ladyboya „on” jest dla NIEJ obraźliwe i pogardliwe.
W Tajlandii mówi się na nie „kathoey”, co oznacza „kobieta-chłopiec”. To mężczyźni, którzy mają przeświadczenie, że są kobietami i urodzili się w niewłaściwym ciele. Starają się jak najbardziej upodobnić do kobiet. Niekiedy przebierając się w damskie ubrania, jednak najczęściej przechodząc kurację hormonalną lub całkowicie zmieniając płeć.
Na marginesie, operacje plastyczne w Tajlandii są stosunkowo tanie. Istnieje cała gałąź turystyki opierająca się na osobach przyjeżdżających tu, poprawić sobie to i owo.
Kim jest ladyboy? Kontekst społeczny i historyczny
Kathoey to trzecia płeć, którą spotkać możemy w niektórych krajach Azji, a najczęściej słyszymy o niej w Tajlandii (wielokrotnie spotkacie się z określeniem „ladyboye trzecia płeć Tajlandii”). W Kathoey upatruje się łączników pomiędzy światem żywych a światem duchów, oczywiście w wierze buddyjskiej.
W literaturze odszukać możemy historię o tym, jak to w 1990 roku mieszkańcy jednej z tajskich wiosek zostali nawiedzeni przez duchy zmarłych wdów. Aby się przed nimi obronić, zaczęli przebierać się za kobiety.
Buddyści wierzą w reinkarnację, a co za tym idzie, w Kathoey widzą osoby, które w poprzednim życiu popełniły różne wykroczenia – szczególnie w stosunku do kobiet. Obecny stan, czyli uwięzienia mężczyzny w ciele kobiety, jest karą za czyny z poprzedniego życia. Jednakże buddyści nie nakazują piętnowania tych osób, a wręcz przeciwnie, współczucia i pomocy.
Ladyboye, osoby transseksualne i transpłciowe – podobieństwa i różnice
Choć terminy „ladyboy„, „transseksualista” i „osoby transseksualne” są często używane zamiennie, istnieją pewne różnice między nimi.
Ladyboye są osobami, które urodziły się jako mężczyźni, ale identyfikują się jako kobiety, często bez przeprowadzenia operacji zmiany płci (np. stosując jedynie kurację hormonalną). Bardzo często ladyboy posiada męskie narządy płciowe. Termin ladyboy używany jest tylko w Azji i ma szczególne znacznie o podłożu socjologiczno-historycznym.
Transseksualiści to osoby, które zmieniły swoją płeć biologiczną (lub są w trakcie zmiany) na przeciwną, za pomocą operacji i terapii hormonalnej.
Osoby transpłciowe to szerokie pojęcie, które obejmuje zarówno ladyboyów, jak i transseksualistów, ale także osoby, które nie identyfikują się z żadną z tradycyjnych płci.
Podsumowując, osoba transseksualna nie jest ladyboyem, ale ladyboy jest osobą transseksualną. Słowa ladyboy używamy w stosunku do osób z Azji (głównie z Tajlandii) – mężczyzn, którzy identyfikują się jako kobiety.
Co ciekawe, w Tajlandii dość łatwo można zmienić płeć za pomocą terapii hormonalnej oraz operacji, natomiast prawnie jest to niemożliwe. Oznacza to, że mężczyzna, który wygląda jak kobieta i czuje się jak kobieta, w DOWODZIE OSOBISTYM zawsze pozostanie mężczyzną.
Ladyboye w społeczeństwie – kim są i jak żyją?
W Tajladnii temat bycia Kathoey nie jest ani drażliwy, ani egzotyczny. Tajskie Kathoey spotkać można dosłownie wszędzie – spotykałam je w sklepach, obsługiwały mnie w bankach i restauracjach. Ladyboye pracują w różnych sektorach gospodarki, od gastronomii, po turystykę, przemysł rozrywkowy i prostytucję.
Bardzo często spotkacie np. w Bangkoku ladyboys występujące na scenie i w rozmaitych kabaretach. Według mnie to dobra okazja, aby przyjrzeć się tej kulturze (ja to tak traktuję), ale w ludzkich i nieuwłaczających warunkach. Mężczyźni lub ladyboys występują tam jak w teatrze. Przepiękne stroje, charakteryzacje, pokazy i pieśni. To ich ciężka i naprawdę imponująca praca. Nie w atmosferze seksu, będziecie zobaczyć mogli jak niesamowicie mogą wyglądać ladyboye. Z ręką na sercu – sama chciałabym kiedyś mieć tak piękny makijaż!
Ladyboy Tajlandia – ciemna strona
Niestety duża część ladyboyów pokazująca się turystom trudni się prostytucją. Szczególnie w Pattayi, na Phuket czy w Bangkoku. Z czego to wynika?
Tajlandia rzeczywiście może kojarzyć się z dużą tolerancją dla transseksualistów i rzeczywiście tak jest. Natomiast jeszcze do niedawna ladyboye miały duże trudności, aby móc zajmować stanowiska pracy niezwiązane z rozrywką. Nie było problemem, aby pracowały w turystyce, branży beauty, czy kulturze, natomiast napotykały trudności w otrzymywaniu ofert pracy „wyższego szczebla”.
Obecnie dość mocno się to zmienia, jednak do tej pory zaczęły one wykorzystywać ciekawość i seksualne zachcianki obcokrajowców, do zarabiania konkretnych pieniędzy ciałem. Zdecydowanie nie mi to oceniać. Jak wiadomo, gdyby nie było zainteresowania, seksturystyka nie byłaby tak rozbuchana. I nie mówię tu tylko o ladyboyach.
Co mi często przeszkadza, to natarczywość ladyboyów na popularnych rozrywkowych ulicach. O ile ja mogę spokojnie wyjść wieczorem w Patong (najbardziej imprezowe miejsce na Phuket) na ulicę, to mężczyźni już nie. Na porządku wieczornym są zaczepki, klepanie po ramionach, niekiedy po pośladkach, a w nocy po genitaliach! Nie żartuję!
Jak rozpoznać ladyboya?
Najczęściej są znacznie wyższe niż Tajki, mają większe stopy, szersze ramiona oraz tzw. jabłko Adama. W imprezowych miejscach ladyboye będą miały obcisłe i wyzywające stroje. Makijaż będzie również dużo mocniejszy niż u innych mijanych osób na ulicy. Bardzo często ladyboy będzie kimś na kim „zawiesicie oko”, bo wielokrotnie to naprawdę piękne kobiety.
Mimo wszystko nie zawsze łatwo je rozpoznać. Wszędzie krążą historie o panach szukających wrażeń cielesnych, którzy poderwali ladyboya, będąc przekonani, że to kobieta (sama byłam świadkiem takiej sytuacji).
Proces miany płci: hormony i operacje plastyczne
Proces zmiany płci zaczyna się od terapii hormonalnej, która obejmuje przyjmowanie hormonów żeńskich, takich jak estrogen i progesteron (w Tajlandii hormony są dostępne bez recepty!!). Terapia ta prowadzi do hormonalnych zmian płci, które wpływają na wygląd zewnętrzny, taki jak rozwój piersi, zmniejszenie owłosienia ciała czy zmiany w tłuszczu podskórnym. Wiele osób decyduje się również na operacje plastyczne, takie jak operacje korekty twarzy czy powiększenie piersi.
Na zachodzie osoby transseksualne najczęściej dążą również do operacji plastycznych zmieniających narządy płciowe, natomiast w Tajlandii ladyboye niekiedy omijają ten etap przemiany.
Co ciekawe, kiedy w Tajlandii mały chłopiec zaczyna przejawiać zainteresowanie kobiecymi strojami i czynnościami, rodziny często wspierają to. Chłopcy czerpią inspiracje z tego, co widzą na ulicach, w telewizji i w internecie. Bardzo często, gdy w wieku dojrzewania odkrywają w sobie pociąg do mężczyzn, zaczynają przeobrażać się w kobietę. Niestety, tak jak pisałam wcześniej hormony dostępne są w niektórych aptekach bez recept i proces przemiany można rozpocząć „na własną rękę” i w młodym wieku.
To jest tylko moja obserwacja, ale wydaje mi się, że w Tajlandii znacznie bardziej akceptuje się ladyboyów, niż homoseksualistów. Być może stąd też tak wiele przemian i operacji.
Ladyboys – akceptowani społecznie?
Czy osoby Kathoey są akceptowane i poważane w tajskim społeczeństwie? Nie jest łatwo odpowiedzieć na to pytanie. Z jednej strony Tajlandia jest bardzo tolerancyjna w stosunku do osób transseksualnych, z drugiej strony, wciąż słyszy się, że sprowadzane są one tylko do roli makijażystek, fryzjerek, osób pracujących w turystyce, kulturze, czy trudniących się prostytucją.
Tajlandia to kraj kontrastów również w tym obszarze. W wielu szkołach spotkamy trzy toalety: dla kobiet, mężczyzn i dla osób kathoey. Jednocześnie niektóre klasztory buddyjskie oferują programy „naprawcze” dla chłopców, aby pozostali chłopcami.
Do niedawna ladyboye bardzo rzadko zajmowały wyższe stanowiska w korporacjach czy urzędach. Obecnie powoli się to zmienia.
Jedno jest pewne. My jako turyści musimy zachować pełną kulturę osobistą i darzyć szacunkiem każdą napotkaną osobę. Pamiętajmy również, aby nocami nie prowokować niebezpiecznych sytuacji, np. naśmiewając się czy wytykając ladyboyów. Zdziwilibyście się, ile z nich ma solidne podstawy Muay Thai.
Zabrzmi to banalnie, ale kocham podróżować. Uwielbiam odkrywać nowe miejsca i przyglądać się życiu ludzi w każdym zakątku świata. Koniecznie na własną rękę i często bez planu, co pozwala mi dotrzeć do nieodkrytych i mniej znanych zakamarków świata. Pozwól, że zabiorę Cię w podróż do Azji, w której zostawiłam część mojego serca!